تعریف گواهينامه و انواع آن:

در ماده 26 آيين نامه راهنمايي و رانندگي آمده كه هر كس بخواهد با هر نوع وسيله نقليه موتوري زميني رانندگي كند، بايد گواهينامه رانندگی متناسب با آن وسيله نقليه را دارا باشد. در غير اين صورت با متخلفان برابر قوانين رفتار ميشود. گواهينامه ها به طور كلي به دو دسته گواهينامه بين المللي رانندگي و گواهينامه رانندگي داخلي (پروانه رانندگي) تقسيم ميشوند كه:

 الف) گواهينامه بين المللي رانندگي: گواهينامه اي است كه به اعتبار گواهينامه داخلي طبق مفاد قانون الحاق ايران به كنوانسيون عبور و مرور در جاده ها و كنوانسيون مربوط به علائم راهها )مصوب 1345 ) توسط راهنمايي و رانندگي صادر ميشود و مدت اعتبار آن يك‌سال است.

ب) گواهينامه رانندگي (پروانه رانندگي): اجازه نامه رانندگي وسايل نقليه كه از طرف راهنمايي و رانندگي به نام افراد صادر ميشود. تا قبل از تصويب آيين نامه جديد راهنمايي و رانندگي در سال 1384 انواع گواهينامه رانندگي عبارت بودند از گواهينامه موتورسيكلت، پايه دوم، پايه يكم و گواهينامه ويژه كه در آيين نامه جديد مطابق با آخرين تجربه هاي روز جهان، انواع گواهينامه به پنج پايه در يازده گروه بشرح جدول زير مشخص شده اند:

 

 

محدوديتها و ممنوعيتهای مرتبط با نوع گواهينامه در رانندگي:

افراد پس از دريافت گواهينامه رانندگي، براساس نوع گواهينامه با محدوديتها و ممنوعيتهايي روبرو مي باشند. براساس بند "ت" ماده 27 آيين نامه جديد راهنمايي و رانندگي مصوب 1384  گواهينامه ب1 براي درخواست كنندگان در اولين مرحله با اعتبار موقت يك‌ساله صادر ميشود و در مدت ياد شده دارنده آن مكلف به رعايت محدوديتها و شرايط ويژه اي است كه در صورت رعايت آنها و رعايت آيين نامه راهنمايي و رانندگي و مرتكب نشدن تخلف، به گواهينامه رانندگي با اعتبار 5 ساله تبديل خواهد شد. پليس راهنمايي و رانندگي ناجا به منظور رفاه حال متقاضيان و تشويق دارندگان اين نوع گواهينامه به رعايت قوانين و مقرارت عبور و مرور و كاهش تخلفات و تصادفات با تغيير روشهاي موجود به جاي صدور گواهينامه فقط يك‌ساله، گواهينامه هاي جديد را با دو اعتبار يك‌ساله و پنج ساله صادر ميکند تا در صورتي كه دارنده گواهينامه از تاريخ صدور گواهينامه تا يك سال مقرارت را رعايت كرده و مرتكب تخلف نشود، اعتبار گواهينامه وي بدون نياز به مراجعه به راهنمايي و رانندگي پنج ساله خواهد بود و در صورت ارتكاب تخلفات مهم و حادثه آفرين نظیر تقصير در تصادفهاي فوتي، تقصير در تصادفهاي جرحي، سبقت غيرمجاز، تجاوز از سرعت مجاز، گواهينامه ب1 متخلف در محل توسط مأموران راهنمايي و رانندگي اخذ و جهت تبديل به گواهينامه موقت يك ساله به مراكز صدور پروانه هاي رانندگي ارسال خواهد شد.

با نگاهي اجمالي به جدول بالا ميتوان دريافت كه انواع گواهينامه رانندگی براساس شرايط خاصي توسط راهنمايي و رانندگي براي افراد صادر ميشود؛ برای مثال، براي دريافت گواهينامه پ1 و پ2 ، درخواست دهنده ملزم به دارا بودن گواهينامه نوع ب 1و2 ميباشد تا بتواند در مراحل بعدي گواهينامه هايي با درجه بالاتر را درخواست كند. اين مسئله براي انواع گواهينامه سري ت و ويژه نيز صادق است؛ يعني درخواست دهنده بايستي گواهينامه پ 1 را دارا باشد تا بتواند گواهينامه ويژه را بعد از درخواست و قبولي در آزمون هاي آيين نامه و عملي شهر دريافت كند. لازم به ذكر است كه گواهينامه هاي پايه الف به غير از الف3 و پايه ب 1و2 نيازمند گواهينامه هاي پيش نياز نيستند.